Bình Định online

Cơ quan Thông tin truyền thông vỉa hè

Bài phỏng vấn ông Nguyễn An Pha – tân chủ tịch Hội VHNT Bình Định


PV Sao Ly báo Bình Định thực hiện – http://clbxuandieu.vnweblogs.com/post/2930/353261

Giai đoạn mới: đoàn kết và phát triển

 SAO LY (BÁO BÌNH ĐỊNH) THỰC HIỆN

Ông Nguyễn An Pha, người vừa được bầu giữ chức Chủ tịch Hội Văn học – Nghệ thuật (VH-NT) tỉnh khóa IV, nhiệm kỳ 2012-2017, khi nói về mục tiêu chương trình hoạt động của Hội thời gian đến đã xác định như vậy!

 

+ Xin ông đánh giá về kết quả Đại hội (ĐH) Hội VH-NT tỉnh khóa VI?

– Tỉnh ta có bề dày truyền thống về VH-NT, thêm vào đó sáng tạo VH-NT là nhu cầu tự thân nên trong hoàn cảnh Hội VH-NT tỉnh có những mất ổn định kéo dài như trong thời gian qua, nhiều văn nghệ sĩ vẫn miệt mài sáng tạo, một số hội viên vẫn tích cực sáng tác và đạt nhiều giải thưởng về VH-NT ở cấp địa phương và cả tầm quốc gia, quốc tế; số khác được kết nạp vào các hội chuyên ngành Trung ương.

Tôi nghĩ, mong muốn được sinh hoạt trong một tổ chức nghề nghiệp ổn định để được sáng tạo có hiệu quả của các văn nghệ sĩ là nguyên nhân chính cho sự thành công của ĐH lần này. Tinh thần đoàn kết, thống nhất cao của đại đa số hội viên thể hiện ở tỉ lệ phiếu bầu Ban Chấp hành (BCH), Ban Kiểm tra rất tập trung và cả sự sôi nổi, tâm huyết trong những ý kiến đóng góp cho Báo cáo Tổng kết công tác Hội từ năm 2002 đến 2011 cũng như phương hướng nhiệm kỳ 2012-2017 và Điều lệ Hội sửa đổi, bổ sung. Hầu hết các ý kiến thể hiện tinh thần quyết tâm xây dựng Hội phát triển, vì sự phát triển của nền VH-NT tỉnh nhà. Đó là thắng lợi rất lớn của ĐH. Việc Điều lệ Hội được sửa đổi, bổ sung tại ĐH lần này với nhiều chương, điều quy định chặt chẽ, sẽ là cơ sở vững chắc cho hoạt động của Hội trong nhiệm kỳ mới.

+ ĐH lần này là khởi điểm cho một giai đoạn mới của tổ chức nghề nghiệp dành cho văn nghệ sĩ tỉnh nhà. Vậy, trong giai đoạn mới này, Hội đề cao nhiệm vụ gì, thưa ông?

– Từ thực tiễn công tác Hội trong gần chục năm qua, tôi cho rằng, một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất là tăng cường sự đoàn kết, triển khai công việc nhịp nhàng giữa BCH và Văn phòng Hội, từ đó phát huy tốt tinh thần đoàn kết ở các chi hội và trong toàn thể anh chị em hội viên.

Công tác xây dựng tổ chức Hội cũng sẽ được chú trọng. Thời gian tới, các Chi hội chưa tổ chức được ĐH sẽ tiến hành ĐH, từ đó đề ra chương trình hoạt động cụ thể. Sau một thời gian gián đoạn, công tác kết nạp hội viên mới sẽ được quan tâm nhiều hơn. Nguyện vọng thành lập Chi hội múa của một số anh em hoạt động trong lĩnh vực múa sẽ được BCH lắng nghe, xem xét để xúc tiến thành lập. Các hoạt động thực tế sáng tác, đề xuất những giải thưởng VH-NT cho tỉnh và các hội chuyên ngành Trung ương, bồi dưỡng phong trào VH-NT quần chúng, trong đó quan tâm VH-NT miền núi, văn nghệ sĩ nữ, văn nghệ sĩ trẻ… sẽ được tổ chức quy củ; thúc đẩy sự thi đua sáng tạo, nâng cao chất lượng tác phẩm VH-NT.

+ Kết thúc ĐH, chức danh Phó Chủ tịch (PCT) Hội vẫn còn khuyết. Nguyện vọng của nhiều hội viên và cả BCH cho rằng, nên bầu 2 PCT thay vì 1 như quy chế ĐH, để tăng cường năng lực, sức mạnh lãnh đạo cho Hội, đồng thời cáng đáng nhiều công việc, hoạt động của Hội được dự đoán là sẽ bề bộn, nặng nề. Quan điểm ông về vấn đề này như thế nào?

– Về nhân sự PCT, theo quy chế của ĐH dựa trên số lượng thành viên BCH chỉ có 1. Nhưng qua nhu cầu từ thực tế hoạt động Hội, cũng như nguyện vọng chính đáng của đại đa số hội viên, tôi cũng thấy cần có 2 PCT để có thể đáp ứng một khối lượng lớn công việc như tổ chức các sự kiện, làm công tác đối ngoại, phụ trách các chi hội, hội viên; phụ trách tạp chí Văn nghệ… Tạp chí Văn nghệ chắn chắn sẽ được xuất bản trở lại khi hoàn thành những thủ tục pháp lý theo Luật xuất bản và Luật báo chí.

Tuy nhiên, vì nhiều yêu cầu khách quan, việc bầu chức danh PCT Hội phải chờ chủ trương của lãnh đạo tỉnh. Trong thời gian chưa có PCT, BCH sẽ phân công các ủy viên đảm nhiệm, đảm bảo cho Hội hoạt động…

+Nhiều người cho rằng, trở thành Chủ tịch Hội trong hoàn cảnh Hội VH-NT tỉnh nhà vừa trải qua không ít lộn xộn, ông sẽ phải đối mặt với nhiều áp lực. Ông có thể chia sẻ gì về vai trò mới của mình?

– Cá nhân tôi cho rằng, cách nói Hội VH-NT tỉnh vừa qua có những mâu thuẫn, lộn xộn là không chính xác. Sự lộn xộn, mất đoàn kết ấy chỉ bắt nguồn từ một số cá nhân trong BCH, một số ít cán bộ Văn phòng hội, một số cá nhân hội viên có những sai phạm nhỏ không kịp thời chấn chỉnh, dẫn đến ngày một lớn thêm ra. Những tồn tại ấy kéo dài đã ảnh hưởng đến quyền lợi chung của đa số văn nghệ sĩ. Có thể khẳng định, đại đa số hội viên Hội VH-NT tỉnh rất đoàn kết.

Vì sự tin tưởng, giao phó của Tỉnh ủy và UBND tỉnh; vì sự yêu mến, tín nhiệm của anh em văn nghệ sĩ; cộng với mong muốn được góp sức cho sự phát triển của nền VH-NT tỉnh nhà bằng kinh nghiệm quản lý, nghiệp vụ và vốn hiểu biết văn hóa tích lũy hơn 40 năm qua, tôi nhận nhiệm vụ Chủ tịch Hội. Trước đó, tôi đã trao đổi rất chân tình và thẳng thắn với lãnh đạo tỉnh cũng như trải lòng với anh em hội viên; tôi luôn mong có đồng chí nào trẻ, khỏe hơn tôi, giỏi hơn tôi về VH-NT làm Chủ tịch Hội; tôi sẵn sàng nhận nhiệm vụ ở cấp thấp hơn. Trở thành Chủ tịch Hội, tôi đặt kỳ vọng rất nhiều vào tinh thần vì sự phát triển của nền VH-NT tỉnh nhà của tất cả hội viên, từ đó mà giữ vững, củng cố tinh thần đoàn kết, thương yêu, tôn trọng sự sáng tạo và mối quan hệ nghề nghiệp với nhau. Chúng ta đã có một nền tảng VH-NT vững chắc, chúng ta phải cố gắng kế thừa và phát huy…

+ Xin cảm ơn ông.
 

————————–
BINHDINHONLINE XIN CUNG CẤP THÊM MỘT SỐ THÔNG TIN VỀ ÔNG NGUYỄN AN PHA THEO BÁO BÌNH ĐỊNH

Một người bình thường

9:34′, 16/8/ 2009 (GMT+7)
Trong suy nghĩ của nhiều người, ông là một cán bộ tận tụy với công việc, một người lành hiền, sống có tâm với đời, với người. Tôi cũng thấy ông bình thường, không có gì nổi trội, đặc sắc, xét ở khía cạnh những công tích cụ thể. Nhưng nhiều lần trò chuyện, tiếp xúc, “người bình thường” này khiến tôi ngạc nhiên, rất ngạc nhiên… Ông là Nguyễn An Pha – nguyên Phó Giám đốc Sở VH, TT&DL Bình Định. 

 
Tự ông Nguyễn An Pha đã đặt mình vào tư cách người chứng kiến, ghi nhận và kể lại, một kiểu bảo tàng sống về tuồng Bình Định. Ảnh: Văn Lưu

* “Nếu chịu nghe, tôi có thể kể tới sáng”

Đó là khi nói chuyện với ông về hát bội Bình Định, về bài chòi cổ, về các mảng văn hóa phi vật thể khác của Bình Định: lễ, hội các dân tộc, ví dụ, lễ ăn trâu tạ ơn của người Bana ở Vĩnh Thạnh, lễ mừng cốm mới của người Bana Hoài Ân,lễ cưới và dân ca dân vũ của người H’re An Lão, lễ cầu mưa của người Chăm H’roi Vân Canh, lễ hội đổ giàn An Thái của người Kinh… và cả võ cổ truyền Bình Định. Có thể nói không ngoa rằng, ông là một “cái máy nhớ” hoàn hảo, ông nói thao thao bất tận kèm theo những chứng lý đầy sức thuyết phục.

* Thưa ông, vì sao ông có thể tường minh một cách kỳ lạ như thế về những vấn đề thật ra hoàn toàn không dễ ghi nhớ như vậy, có bí quyết gì chăng?

– Ối, chẳng có bí quyết gì đâu. Điều đầu tiên và cũng là điều quan trọng nhất là vì tôi mê tất cả những gì thuộc về văn hóa của quê hương mình. Hễ thấy có cái gì đó đáng chú ý là tôi săm soi, tìm hiểu, mổ xẻ và thu nạp vào trí nhớ. Rồi theo năm tháng, tất cả đã ngấm hẳn vào máu thịt mình, như là hơi thở vậy. Chuyện đơn giản như ẩm thực Bình Định chẳng hạn, nếu mình không tường tận, sẽ không hiểu hết giá trị của thương hiệu bánh ít lá gai, nem Chợ Huyện, bánh tráng nước dừa… Tôi đã viết kha khá bài báo, lý giải cái đặc sắc của mấy món ăn, tuy cũng có ở nhiều nơi, nhưng vì sao lại thành phong vị Bình Định nhưng vẫn thấy chưa đủ. Làm cái anh cán bộ văn hóa, khi góp phần để nhiều lễ hội tốt đẹp, đặc sắc về phong hóa, tinh thần, tâm linh được đầu tư phục hồi, mình rất vui.

Tự tôi, tôi đã đặt mình vào tư cách người chứng kiến, ghi nhận và kể lại, một kiểu “bảo tàng” sống! Tôi mê nhất là hát bội. Không chỉ là biết rõ về tuồng tích, ý nghĩa, giá trị nghệ thuật các vở diễn… tôi nhớ như in không chỉ kể tên, tuổi các nghệ sĩ mà còn nói rõ sở trường sở đoản của từng vị. Tôi không có dịp xem hết các vở diễn của các nghệ sĩ, nhưng tôi lưu tâm, cố gắng nghe, nhớ, xem nữa nếu có thể, lọc ra những nét cá biệt làm nên tên tuổi họ, đối chiếu và so sánh với những nghệ sĩ khác… Đó là cách mà hình bóng họ đọng lại trong trí nhớ của tôi. Tôi không thể quên các chánh ca, phó ca, các ông bầu trứ danh: bầu Đồ, Quách Đán, Xã Đoàn Nhứt, bầu Bốn, Nhưn Nông, Minh Đỏ, chánh ca Chạng, chánh ca Võ, chánh ca Nhì, Tám Ngũ, phó ca Bang, bầu Chưu, bầu Khiêu, chánh ca May, chánh ca Đông, nhưn Mười… rồi Hoàng Long Trọng, Hoàng Chinh, Tư Cá, Cửu Vị, Ngọc Cầm, Hồng Thu, Lệ Suyền… Chuyện về tuồng, nếu chịu nghe, tôi có thể kể tới sáng đấy nghen.

* Những gì đã lưu lại trong trí nhớ một cách bài bản, chính xác và có lớp có lang như vậy hẳn là rất nhiều sau bao nhiêu năm tháng theo đuổi đam mê. Vậy ông đã làm gì với những tri thức ấy?

– Thật lòng mà nói, khi bắt đầu đi với nỗi đam mê là mình tự tìm cách thỏa mãn ham muốn được biết nhiều hơn về văn hóa, nghệ thuật quê hương thôi. Nào có nghĩ gì đến chuyện sẽ làm gì với những gì mình đã ghi nhớ đâu. Nếu có ý đó thì có lẽ tôi đã ghi chép làm tư liệu lại từ nhiều năm trước kia. Về sau lại thấy vốn văn hóa truyền thống thì cứ lạt phai dần theo sự ra đi của lớp người đi trước, tài liệu văn bản thì vừa ít, vừa hiếm, tôi mới nghĩ đến chuyện ghi lại bằng cách viết báo, làm đề tài khoa học. Thậm chí hễ gặp ai đó cũng thích như mình thì tôi tranh thủ kể lại như một cách truyền dữ liệu từ mình sang người ta vậy (cười). Ví như, về bài chòi cổ, tôi am tường về 9 chòi, 27 thẻ với các “con” cụ thể, trình thức bài bản thế nào, cuộc chuyển từ trò chơi dân gian “chòi” sang “chiếu” ra sao rồi đến sân khấu hóa hiện nay… Đây là công trình tôi đang làm chủ nhiệm, sang năm sẽ khôi phục trong đề án của Viện Văn hóa – Thông tin (đáng lý làm năm nay nhưng ưu tiên cho đề án Võ sư và võ nhân Bình Địnhngoài 60 tuổi, vì sợ các bậc võ nhân “khuyết” bất ngờ)…

Chuyện tự nhiên sang võ, ông lại miên man về võ cổ truyền nói chung và võ cổ truyền Bình Định rất tường minh, cụ thể những chứng lý. Ông cắt nghĩa sự khác nhau ở 2 câu “Roi Thuận Truyền, quyền An Thái” và “Roi Thuận Truyền, quyền An Vinh” thế nào, ai là “tổ sư” của roi, quyền đó; rồi lý giải, khẳng định câu ca dao Bình Định “Ai về Bình Định mà coi/ Con gái Bình Định bỏ roi đi quyền” mới đúng chứ không phải “cầm roi đi quyền”, chữ “đi” nghĩa là đánh, là đấu trực tiếp chứ không phải biểu diễn, thực tế không thể vừa cầm roi vừa “đi” quyền được. Tôi kể cái hăm hở của ông trong giải thích điều này không hẳn hoàn toàn đồng ý nhưng chỉ muốn nói, ông luôn có trách nhiệm và suy nghĩ thật thấu đáo những phát ngôn, cả trên các bài viết của ông. Ông, ít nhất cho tôi được kết luận rằng, là người Bình Định rặt!

°  Niềm đam mê đã 44 năm, và…

Nguyễn An Pha sinh năm 1949 ở Tây Bình, Tây Sơn. Ông là con kép hát Nguyễn Tư Phùng, đoàn bầu Thanh. Bản thân ông cũng là diễn viên của đoàn đồng ấu bầu hát này. Mẹ ông quê võ Thuận Truyền. Có thể lý giải ít nhiều về niềm đam mê, về những hiểu biết của ông mấy vấn đề trên qua vài thông tin nhỏ này. Ông là một cán bộ Nhà nước có trách nhiệm, tận tụy với công việc. Nhưng nếu ai biết rằng, hồi nhỏ, ông luôn xung phong đi “rao bảng” cho các gánh hát, nhận cái trống đánh tum tum, kèm lời rao trên tờ giấy ghi rõ tên đào kép hát đêm đó, cốt được ngồi giữa 2 trống chầu xem hát miễn phí, mới hiểu 44 năm và niềm đam mê cả đời của một con người chứ không thuần túy chuyện “tiến tận chức”!

* Nghe nói ông tham gia cách mạng từ khi còn nhỏ và làm cách mạng cũng bằng chính năng lực sở trường của mình?

– Cũng không phải là nhỏ lắm đâu. Tôi xin đi bộ đội năm 16 tuổi (năm 1965), khi đó ông Lời, Đại đội trưởng, không nhận vì thấy tôi còn nhỏ bé quá, chỉ tặng cái khăn có thêu hình con chim với lời hẹn vài năm nữa về sẽ nhận vào đơn vị. Lại tới xin vào Đoàn Văn công Giải phóng của tỉnh, Đoàn trưởng “kiểm tra”, tôi bèn hát ngay 4 câu của Phương Cơ trong “Tam nữ đồ vương”. Có 4 câu thôi mà có tới 4 điệu hát: lý thương, nam xuân, nam ai, hát khách “Ai kêu ai lúc bên sông/ Ta đang sắm sửa cho chồng xuống ghe/ Bước xuống ghe quạt che tay ngoắc/ Gác mái chèo ruột thắt từng cơn”. Trưởng đoàn Nguyễn Tuấn Anh nhận ngay, nhưng vì thấy tôi còn nhỏ quá, các thứ lỉnh kỉnh được phân cho người khác trong đoàn mang giúp. Ba năm sau, ngày 28.1.1968, tôi được kết nạp Đảng, được cử là Đội trưởng Đội Diễn viên. Năm 1973 làm Đoàn phó Đoàn Văn công tỉnh, kiêm Bí thư Chi bộ, lúc này, tôi vừa 24 tuổi. Sau 1975, học bổ túc rồi đi học đạo diễn ở Hà Nội 4 năm (1977 – 1981), rồi về làm Trưởng đoàn Văn công (Đoàn Ca kịch Bài chòi Bình Định bây giờ); sau đó sang làm Phó Hiệu trưởng Trường Văn hóa Nghệ thuật tỉnh; đến cuối năm 1989, lại về làm Trưởng đoàn Dân ca kịch Bài chòi. Đến năm 1994, về Sở Văn hóa – Thông tin phụ trách Trưởng phòng Nghiệp vụ; năm 1998 làm Phó Giám đốc Sở đến ngày nghỉ hưu. Như vậy, từ lúc lên đường dấn thân đến khi được nghỉ, dù là anh lính trơn hay là cán bộ quản lý, tôi đều sống trong môi trường văn nghệ, mà phần nhiều là văn nghệ Bình Định.

* Những hiểu biết về văn hóa nghệ thuật Bình Định chắc chắn đã hỗ trợ cho ông nhiều trong công tác quản lý?

– Tôi được phân công chuyên trách mảng sân khấu và văn hóa phi vật thể, rất phù hợp với khả năng của tôi. Tất nhiên, những tri thức tích lũy được đã hỗ trợ tôi nhiều chứ. Nhưng tôi nghĩ, cái được nhiều hơn là sự thấu hiểu con người, đặc biệt là con người nghệ sĩ, để có thể ứng xử sao cho chí tình, phải lẽ. Hồi còn là Trưởng đoàn Dân ca kịch Bài chòi Bình Định, tôi đã đề đạt và bảo vệ được đề án làm phim chân dung NSƯT Nguyễn Kiểm. Và đó là một trong những phim chân dung nghệ sĩ đầu tiên của cả nước. Tiếp theo là hàng loạt các chân dung NSND, NSƯT, hàng chục vở tuồng thầy, tuồng Đào Tấnđược phục dựng lưu vào bảo tàng “dữ liệu”.

 

° Còn lại một tấm lòng

Ông Nguyễn An Pha đã nghỉ hưu. Chuyện công việc của chức vụ đã hết. Nhưng ông vẫn còn được tín nhiệm giao hoàn thành đề án chân dung võ sư, võ nhân Bình Định năm nay. Rồi sang năm, chưa rõ, nhưng chắc khó có ai thay ông làm chủ nhiệm đề án về bài chòi cổ… Và năm sau nữa… ông còn hăm hở lắm, còn nhiều hoài bão lắm, về những cái chưa kịp làm: trang phục hát bội Bình Định, mặt nạ tuồng Bình Định chưa hoàn chỉnh, tượng nhân vật tuồng…

* Xin phép được hỏi ông một câu hơi tế nhị nhé, vì sao am hiểu nhiều như vậy mà ông không đúc kết, tổng hợp cái vốn liếng đáng nể của ông thành học thuật, học vị, học hàm, nhất là khi làm cán bộ quản lý. Điều đó có khó gì đâu?

– Tôi có góp một chút công trong cuốn sách của nhạc sĩ Hữu Lai về các làn điệu bài chòi và bài chòi cổ. Trong sách NSƯT Đào Duy Kiền về nhạc cụ truyền thống của sân khấu hát bội, tôi cũng có một chút đóng góp… Nếu chuyên tâm làm riêng hoặc mời người cộng tác làm, hẳn các công trình tôi am hiểu, để có tên này tuổi nọ, chắc cũng làm được. Nhưng như lúc nãy tôi có nói đấy, mình tìm hiểu và ghi nhớ là để thỏa mãn ham muốn được hiểu biết nhiều hơn về văn hóa, nghệ thuật quê hương thôi. Có bao giờ nghĩ tới việc trở thành nhà này, nhà nọ đâu cơ chứ. Vả lại, cái tạng của mình, làm công tác nghiên cứu không phù hợp đâu, mình biết mình chứ (cười hồn nhiên).

* Xin cảm ơn ông!

  • Lê Hoài Lương (Thực hiện)

Tháng Ba 8, 2012 - Posted by | Hội VHNT Bình Định

Chưa có phản hồi.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: